Konserwanty – zbędna chemia czy konieczny dodatek spożywczy?

Co to są konserwanty?

konserwanty

Konserwanty są substancjami przedłużającymi przydatność do spożycia – hamują rozwój drobnoustrojów (bakterii, pleśni, drożdży) i zachowują świeżość produktów spożywczych. Mówiąc prościej, zapobiegają szybkiemu psuciu żywności, zmianom struktury, zapachu i smaku. Stosowane są już od wieków – kiedyś poprzez suszenie, solenie, słodzenie czy wędzenie. Dziś za pomocą związków naturalnych jak i syntetycznych.
Konserwanty z jednej strony mają pozytywne właściwości – chronią ludzki organizm przed toksynami (np. jadem kiełbasianym wytwarzanym przez bakterie) i zatruciem. Ważne jest jednak, aby ograniczać ich spożycie, gdyż mają tendencję do kumulowania się w organizmie, a w nadmiarze mogą być szkodliwe dla naszego zdrowia.

Konserwanty nieszkodliwe dla zdrowia

Mimo, iż samo słowo „konserwant” wzbudza u nas negatywne skojarzenia, istnieją środki konserwujące, które są stosunkowo bezpieczne dla naszego organizmu. Są to:

  • E 200, Kwas sorbowy/sorbinowy – syntetyczny konserwant, lecz występuje też w produktach spożywczych jako naturalny kwas. Stosowany w takich produktach jak: fermentowane produkty mleczne, sałatki owocowe, wyroby cukiernicze, lemoniada, sery, chleb, ciastka, pizza, skorupiaki, sok cytrynowy, wino, cydr, zupy.
  • E 201, Sorbinian sodu – syntetyczny konserwant, lecz występuje też w produktach spożywczych jako naturalny kwas. Stosowany w takich produktach jak opisany wyżej dodatek E 200.
  • E 260, Kwas octowy – naturalny kwas, występujący w większości owoców. Dodawany do sosów, majonezu, serów, wypieków, marynat. Powinny unikać go jednak osoby z (rzadką) nietolerancją octu.
  • E 261, Octan potasu – naturalna sól kwasu octowego, dodawana do marynat, sosów, chleba. Uznawana za nieszkodliwą, lecz powinny jej unikać osoby z niewydolnością nerek, chorobami serca i nietolerancją octu.
  • E 262, Octan sodu – naturalna sól sodowa kwasu octowego, używana w dżemach, słodyczach, galaretkach, zupkach w proszku. Powinny unikać jej osoby z nietolerancją octu.
  • E263, Octan wapnia – sól wapniowa kwasu octowego, stosowany w pieczywie, puszkowanych warzywach i owocach, preparatach leczniczych. Powinny unikać jej osoby z nietolerancją octu.
  • E 270, Kwas mlekowy – naturalny kwas, wytwarzany przez bakterie w procesie fermentacji. Dodawany do produktów ziemniaczanych, napojów, sosów i wyrobów cukierniczych.
  • E 290, Dwutlenek węgla – gaz, składnik powietrza. Stosowany w napojach gazowanych, wyrobach cukierniczych i śmietance.
  • E 296, Kwas jabłkowy – naturalny kwas, występujący w większości owoców. Używany głównie w przetworach owocowych.
  • E 297, Kwas fumarowy – kwas naturalnie występujący w owocach i warzywach. Dodawany do takich produktów jak: wyroby cukiernicze, produkty w proszku do przygotowywania herbaty i naparów ziołowych, fermentowane desery mleczne z dodatkami owocowymi, guma do żucia.

Konserwanty, które mogą mieć negatywne działanie na nasze samopoczucie i zdrowie

Oznaczenie Nazwa Zastosowanie Możliwe negatywne skutki
E 202, 203 Sorbinian potasu i wapnia Pieczywo, sery, ciasta, wino, napoje gazowane, czekolada Reakcje alergiczne, podrażnienia skóry, astma, problemy behawioralne
E 210, 211, 212,
213, 214, 215,
216, 217, 218, 219
Benzoesany Napoje gazowane,
marynaty, konserwy, przetwory owocowe, lody
Astma, reakcje alergiczne, pokrzywka, egzema, podrażnienia oczu i skóry, błon śluzowych żołądka, może być toksyczny dla układu nerwowego,
(możliwe działanie
rakotwórcze)
E 220 Dwutlenek siarki Soki, koncentraty, wina, suszone owoce Trujący dla zwierząt i szkodliwy dla roślin. Drażni drogi oddechowe, może powodować zaburzenia układu trawiennego
E 221, 222, 223,
224, 226, 227, 228
Siarczany, wodosiarczany,
pirosiarczany
Pieczywo, soki, napoje alkoholowe, przetwory owocowe/warzywne Ataki astmy, pokrzywka, atopowe zapalenie skóry, reakcje alergiczne, bóle głowy, nudności, podrażnienie żołądka, wpływ na pracę nerek, wątroby i płuc, strata witaminy B1
E 230, 231, 232, 233 Difenyl,
fenol, fenolan, tiabendazol
Zabezpieczanie skórki
owoców cytrusowych przed grzybami
Mdłości, wymioty, bezdech, zapaść, podrażnienie oczu, skóry
E 234, 235 Niazyna i natamycyna Sery topione, antybiotyki, owoce i warzywa konserwowe, puddingi Uodparnianie bakterii, które potem ciężko zwalczyć. Mdłości, biegunka, wymioty, podrażnienia skóry
E 236, 237, 238 Kwas mrówkowy, mrówczan sodu i wapnia Wędzone ryby, soki owocowe, napoje bezalkoholowe, Dolegliwości żołądkowe, właściwości moczopędne
E 239 Heksamina Kawior, sery, marynowane ryby Zapalenie skóry, uszkodzenie nerek, rozstrój układu pokarmowego
(możliwe działanie
rakotwórcze)
E 249, 250, 251, 252 Azotyny sodu i potasu, azotan sodu, azotan potasu Wędliny, ryby, sery Zatrucia, astma, zapalenie nerek, bóle i zawroty głowy, utrudnianie transportu tlenu przez krew, utleniają witaminę A i beta-karoten, (mogą być rakotwórcze, zwłaszcza w wysokich temperaturach)
E 280, 281, 282, 283 Kwas propionowy, propionian sodu, wapnia, potasu Pieczywo, mięso, wyroby cukiernicze Uznawane za bezpieczne, jednak u niektórych mogą powodować migreny
E 284 Kwas borowy Powłoka cytrusów, kawior, produkty multiwitaminowe Toksyczny dla nerek, wątroby, układu rozrodczego, nerwowego i krwionośnego
E 285 Tetraboran sodu Produkty multiwitaminowe Zmiany skórne, niewydolność nerek

Konserwanty – podsumowanie

Zreasumujmy krótko, jakich konserwantów nie musimy się obawiać, a jakich lepiej unikać:

Bezpieczne konserwanty: E 200, E 201, E 260-263, E 279, E 290, E 296 i E 297.

Konserwanty o potencjalnie szkodliwym działaniu (pogrubiłam najbardziej szkodliwe): E 202, E 203, E 210-219, E 220-228, E 230-252, E 280-285.

Jeśli mamy wybór, oczywiście zawsze warto kupić produkt bez konserwantów. Najczęściej są to produkty świeże, z krótką datą przydatności do spożycia. Lepiej wybierać te pasteryzowane (pasteryzacja również hamuje rozwój drobnoustrojów). Jeśli nie jest to możliwe, wybierajmy produkty z konserwantami, które są „mniejszym złem”. Im mniej przetworzoną żywność podajemy na talerzu, tym lepsze jest nasze zdrowie i samopoczucie. Dlatego bądźmy świadomymi konsumentami – czytajmy etykiety.

Tutaj zestawienie wszystkich artykułów związanych z dodatkami spożywczymi.

P.S. Pobierz ściągę ze szkodliwymi e-dodatkami i rób zdrowe zakupy!

4.9/5 (10)

Oceń artykuł

Zostaw komentarz